از اين جهت است كه اين عارفِ واله در جاى جاى كتاب با اظهار كراهت از ورود در برخى مباحث اصطلاحى علم اخلاق ، از روش متداول علماى اخلاق ، عدول كرده « 1 » و در كتاب « شرح حديث جنود عقل و جهل » و نيز در ساير كتاب‌هاى اخلاقى خود ، با شرح و بسطِ رواياتِ پيشوايان دينى از شيوه ايشان در تربيت اخلاق ، پيروى كرده است . كتاب « شرح حديث جنود عقل و جهل » با تحقيق مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى رحمه الله ، توسط اين مركز در 503 صفحه به قطع وزيرى در سال 1377 ش ، منتشر شده است . در مقدمه اين كتاب و در معرّفى آن ، چنين مىخوانيم : كتاب شريف « شرح حديث جنود عقل و جهل » ، كتابى عرفانى اخلاقى ، مشتمل بر مباحث ارزشمند عرفان نظرى ، فلسفه اسلامى ، اخلاق ، شرح احاديث ، انسان شناسى ، تفسير ، همراه با نصايح اخلاقى مىباشد . اين شرح كه به قلم تواناى عارف باللَّه و و اصل به محبوب ، حضرت روح اللَّه رحمه الله به رشته تحرير در آمده است ، از كتب بىنظير در نوع خويش به حساب مىآيد . « 2 » چنان كه اشاره شد ، محتواى كتاب ، شخصيّت والاى علمى و اخلاقى حضرت امام رحمه الله را در رشته‌هاى مختلف علوم اسلامى به خوبى بازگو مىكند . البته شايان ذكر است كه در اين كتاب ، از ميان يكصد و پنجاه لشكرى كه در روايت براى عقل و جهل برشمرده شده ، پنجاه صفت ، شرح شده است و حضرت امام رحمه الله ، ادامه شرح را به زمانى ديگر ، حواله كرده است . « 3 » نكات اساسىاى كه مىتواند در معرّفى كلّى اين كتابْ مؤثّر باشد ، درپى خواهد آمد . 1 . روش امام رحمه الله در شرح اين حديث ، در غالب موارد ، چنين است : « 4 » الف ) ابتدا يك فقره از روايت را كه در آن جنود عقل و جهل آمده ، ذكر مىكند و

--> ( 1 ) . همان ، ص 247 . ( 2 ) . به عنوان نمونه ، امام رحمه الله در فصلى تحت عنوان « بيان معناى توكّل » مىفرمايد : « بدان كه از براى توكّل به حسب‌لغت و در اخبار و آثار و كلمات بزرگان ، معانى متقاربه [ اى ] شده است كه صرف وقت در بسيارى از آنها لزومى ندارد » . ( همان ، ص 199 ) . ( 3 ) . شرح حديث جنود عقل و جهل ، ص « س » . ( 4 ) . حضرت امام رحمه الله در پايان همين متن منتشر شده ، چنين مرقوم فرموده است : « ما اينجا اين جزء از شرح حديث را خاتمه مىدهيم و تتمه آن را با خواست خدا در مجلّد ديگر ، قرار مىدهيم » . ( ص 429 ) .